Free Trial – 2016 – MCQ – Sinhala

වංසත්ථප්පකාසිනී යනු මහාවංසයේ මුල් කොටස සඳහා රචනා කරන ලද අටුවාව හෙවත් ටීකාවයි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 12 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “මහාවංසයේ මුල් කොටස ලියැවී ශතවර්ෂ හතරකට පමණ පසු පාලි භාෂාවෙන් රචිත එම කෘතියේ ඇතැම් තැන් තවත් විස්තර කොට අර්ථ විවරණය සඳහා ටීකාවක් සම්පාදනය කෙරිණි. මහාවංස ටීකාව ලෙස හැඳින්වෙන එම කෘතිය වංසත්ථප්පකාසිනී යනුවෙන් නම් කර ඇත.” මෙමගින් නිවැරදි පිළිතුර (2) බව තහවුරු වේ. අනෙක් විකල්ප වන දීපවංසය, ථූපවංසය සහ බෝධිවංසය යනු වෙනත් වංසකථා වන අතර වංසත්ථප්පකාසිනී ඒවායේ ටීකාව නොවේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ සාහිත්‍ය ග්‍රන්ථ, වංසකථා සහ ආගමික තොරතුරු සඳහා ප්‍රධාන ලේඛන මාධ්‍යය ලෙස භාවිත කර ඇත්තේ පුස්කොළ හෙවත් තල්පත් ය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 11 වන පිටුවේ ඡායාරූප ශීර්ෂයක මෙසේ සඳහන් වේ: “පුරාණ කාලයට අයත් සාහිත්‍ය, ආගමික තොරතුරු හා වංසකථා ලියැවී ඇත්තේ පුස්කොළ පොත්වල ය.” ගල් පුවරු (ශිලාලේඛන), කටාරම් (ලෙන් ලිපි) සහ රන්/තඹ පත් (සන්නස්) වැනි දෑ රාජකීය ප්‍රදානයන්, නීතිරීති සහ කෙටි සටහන් සඳහා යොදාගත් නමුත් දීර්ඝ සාහිත්‍ය කෘති සඳහා යොදාගනු ලැබුවේ පුස්කොළ පොත් ය.

උඩරට රාජධානියේ වසර 19ක් සිරකරුවෙකු ලෙස සිටි ඉංග්‍රීසි ජාතික රොබට් නොක්ස්, එම කාලය තුළ තමා ලැබූ අත්දැකීම් ඇසුරෙන් ‘An Historical Relation of the Island Ceylon’ (එදා හෙළදිව) නමැති ග්‍රන්ථය රචනා කළේය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 18 වන පිටුවේ ඇති තොරතුරු කොටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “තමන් ලත් අත්දැකීම් පදනම් කොට ගෙන පොතක් රචනා කළේය. An Historical Relation of the Island of Ceylon නමින් වූ එම කෘතිය 1681 දී ප්‍රකාශයට පත් විය.” මෙම ග්‍රන්ථය උඩරට රාජ්‍යයේ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන තත්ත්වය පිළිබඳ අගනා මූලාශ්‍රයකි. බැල්ඩියස් (ලන්දේසි), රිබෙයිරෝ (පෘතුගීසි) සහ ක්වේරෝස් (පෘතුගීසි) වෙනත් යුග සහ ප්‍රදේශ පිළිබඳව ලියූවන්‍ ය.

බදුල්ල ටැම් ලිපිය ලෙසද හඳුන්වන වේවැල්කැටිය ශිලා ලිපියෙහි, IV වන උදය රජු දවස වෙළෙඳපොළක් පාලනය කළ යුතු ආකාරය පිළිබඳ නීතිරීති මාලාවක් අඩංගු වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 91 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “බදුලු ටැම් ලිපියේ දැක්වෙන නීතිරීති… පොහොය දිනයන්හි වෙළෙඳාම් කිරීම තහනම් විය. එම නියමය කඩකළ අයට දඩ නියම කෙරිණි.” මෙමගින් පොහොය දින වෙළෙඳාම තහනම් කර එය කඩකළ අයට දඬුවම් නියම කළ බව පැහැදිලිව තහවුරු වේ. මිහින්තලා පුවරු ලිපි විහාර පරිපාලනය ගැනත්, ගල්පොත ලිපිය නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ ක්‍රියා ගැනත්, සොරබොර වැව ටැම් ලිපිය ඉඩම් ප්‍රදානයක් ගැනත් තොරතුරු සපයයි.

ඉතිහාසය හැදෑරීමේ ප්‍රධානතම සහ පුළුල්ම අරමුණ වන්නේ අතීත සිදුවීම් අධ්‍යයනය කිරීම තුළින් වර්තමාන තත්ත්වයන්ට හේතු වූ කරුණු අවබෝධ කරගෙන, එම දැනුම අනාගතය වඩා යහපත් ලෙස ගොඩනගා ගැනීමට යොදා ගැනීමයි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 7 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “අතීතය තුළින් වර්තමානය අවබෝධ කර ගනිමින් යහපත් අනාගතයක් ගොඩනඟා ගැනීමට ඉතිහාස දැනුම අපට උපකාරී වේ.” අනෙක් පිළිතුරු (1, 2, 3) මෙම ප්‍රධාන අරමුණේ කොටස් මිස සම්පූර්ණ අරමුණ නොවේ. අතීත විභූතිය හැදෑරීම, වැරදි නැවත නොකිරීම සහ පැරණි තාක්ෂණය භාවිතය යන සියල්ලම, අනාගතය හැඩගස්වා ගැනීමේ පුළුල් අරමුණට ඇතුළත් වේ.

ජාතික උරුමයන් සහ පුරාවස්තු යනු යම් ජාතියක අනන්‍යතාව, ඉතිහාසය සහ සංස්කෘතික স্বลักษณ์‍යය විදහා දක්වන ප්‍රධාන සාධක වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 7 වන පිටුවේ “පුරාවිද්‍යාත්මක මූලාශ්‍ර සුරැකීම” යටතේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ජාතික උරුමයන් අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් සුරැකීම අප සැමගේ වගකීමකි. එමඟින් රටේ අනන්‍යතාව ලොවට හෙළිදරව් කළ හැකිය.” එම නිසා පුරාවස්තු රැක ගැනීමේ මූලිකම හේතුව ශ්‍රී ලාංකික අනන්‍යතාව පෙන්නුම් කිරීමයි. සංචාරක ව්‍යාපාරය, මතු පරපුරට පෙන්වීම වැනි කරුණු එම අනන්‍යතාව රැකගැනීමේ අතුරු ප්‍රතිඵල වේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ මිනිස් වාසය පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂි හමුවන්නේ වෙරළාසන්න ප්‍රදේශවල ඇති ඉරණමඩු සැකැස්මෙනි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 20 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ශ්‍රී ලංකාවේ ගල්යුගයට අයත් සාක්ෂි හමුවන තැන් බොහෝය… බූන්දල හා පතිරාජවෙල යන ප්‍රදේශවල… ඉරණමඩු සැකැස්ම නමින් හැඳින්වෙන බොරළු මිශ්‍ර මස් තට්ටුවේ… විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණ මඟින් දින නිර්ණය කිරීමේ දී එය මින් පෙර වර්ෂ 125 000ක් පැරණි බව තහවුරු වී තිබේ.” එම නිසා පතිරාජවෙල ප්‍රදේශයේ ඉරණමඩු සැකැස්ම වසර 125,000ක් පැරණි බව තහවුරු වේ.

පාහියන්ගල ලෙන, ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානවයා පිළිබඳ ඉතා වැදගත් සාධක රැසක් සපයා ඇති ස්ථානයකි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 23 වන පිටුවේ ඇති කාල නිර්ණයන් සහිත වගුවේ පාහියන්ගල වසර 38,000ක් පැරණි බව දක්වා ඇත. දකුණු ආසියාවේ පැරණිතම නූතන මානවයාගේ (බලංගොඩ මානවයා) ශේෂයන් සහ ඔවුන් භාවිත කළ මෙවලම්, ආහාරයට ගත් සතුන්ගේ ඇටකටු ආදිය මෙතැනින් හමු වී ඇති අතර, එමගින් ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව පිළිබඳ පුළුල් අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය. කදුරුගොඩ යනු පූර්ව ඓතිහාසික යුගයට අයත් සුසාන භූමියකි. රිටිගල සහ කතරගම ඓතිහාසික යුගයට අයත් වැදගත් ස්ථාන වේ.

ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ගල් යුගය (ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය) සහ ලිඛිත ඉතිහාසය ආරම්භ වන මුල් ඓතිහාසික යුගය අතර සංක්‍රාන්ති සමය පූර්ව ඓතිහාසික යුගය ලෙස හැඳින්වේ. මෙම යුගයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් වන්නේ යකඩ ලෝහය භාවිතයට ගැනීමයි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 29 වන පිටුවේ “යකඩ ලෝහය භාවිතයට ගැනීම මේ කාලයේ සිදු වූ තවත් ප්‍රධාන පරිවර්තනයකි. එම නිසා මෙම යුගය යකඩ යුගය ලෙස ද හැඳින්වේ.” යනුවෙන් මෙය පැහැදිලි කරයි. එබැවින් යකඩ භාවිතය පිළිබඳ මුල්ම පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හමුවන්නේ පූර්ව ඓතිහාසික යුගයෙනි.

ගෝලීය වශයෙන් දඩයමින් ජීවත් වූ මානවයා කෘෂිකර්මාන්තයට යොමු වීමට බලපෑ ප්‍රධානතම පාරිසරික සාධකය වූයේ අවසන් හිම යුගය (Pleistocene) නිමාවී, පෘථිවියේ දේශගුණය උණුසුම් සහ ස්ථාවර තත්ත්වයකට පත්වීමයි (Holocene). 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 30 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “හොලොසීන යුගය නමින් හැඳින්වෙන මෑත භූ අවධියේ… සමස්ත දකුණු ආසියානු කලාපයට ම බලපෑමක් ඇති කළ දේශගුණික විපර්යාසයක්… අයිස් යුගය අවසන් වීමත් ලෝකය උණුසුම් වීමත් මගින් කෘෂි කර්මාන්තය සඳහා වඩාත් සුදුසු පරිසර තත්ත්වයක් ගොඩනැඟෙන්නට විය.” මෙම දේශගුණික විපර්යාසය හේතුවෙන් ධාන්‍ය වර්ග වැනි වගා කළ හැකි ශාක වර්ධනයට සුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය වූ අතර, එය මානවයාට එක් තැනක ස්ථිරව පදිංචි වී ගොවිතැන ඇරඹීමට මග පෑදීය.

මුල් ඓතිහාසික යුගයේ ජනාවාස ප්‍රධාන වශයෙන් කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් විය. විශේෂයෙන්ම වියළි කලාපයේ කෘෂිකර්මාන්තය සඳහා ජලය අත්‍යවශ්‍ය වූ අතර, ජනාවාස ගොඩනැගුණේ ජල මූලාශ්‍ර, එනම් කුඩා වැව් (ගම් වැව්) ආශ්‍රිතවය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 33 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “මුල් ඓතිහාසික යුගයේ දී ජනාවාස ව්‍යාප්තව පැවතියේ කිනම් ප්‍රදේශවල දැ යි පෙන්වන ප්‍රධාන දර්ශකය නම් කුඩා ගම්වැව්වල ව්‍යාප්තිය යි.” එම නිසා ගම් වැව්වල ව්‍යාප්තිය අධ්‍යයනය කිරීමෙන් ජනාවාස ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව හොඳම අවබෝධය ලබා ගත හැක. රතු-දුඹුරු පස් ව්‍යාප්තිය ද වැදගත් සාධකයක් වුවද, ජලය නොමැතිව එම පස ප්‍රයෝජනයට ගත නොහැකි නිසා වැව් ව්‍යාප්තිය මූලික වේ.

දුටුගැමුණු රජතුමා එළාර රජු පරදවා රට එක්සේසත් කිරීමෙන් අනතුරුව, රාජ්‍ය පාලනය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා තමාට යුද්ධයේදී සහාය දුන් ප්‍රාදේශීය නායකයන් වූ පරුමකවරුන්ට රාජ්‍යයේ ඉහළ තනතුරු (සෙන්පති වැනි) ලබා දුන්නේය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 47 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “විමධ්‍යගත ව පැවති ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන බලය එක් නිශ්චිත පුද්ගලයෙකු වෙත යොමු වීමේ ක්‍රියාවලියේ තවත් එක් නියමුවෙකු ලෙස දුටුගැමුණු රජු හඳුන්වාදිය හැකිය… දසමහා යෝධයන් ඇතුළු තවත් සේනාංක නායකයන් ලෙස පත් කර ගත්තේ එවැනි පරුමකවරුන් ය.” මෙමගින් ප්‍රාදේශීය බලය මධ්‍යම ආණ්ඩුවට සම්බන්ධ කර දේශපාලන බලය මධ්‍යගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ විය.

ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි රෝහල් පද්ධතියක් පැවති බවට පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි රැසක් ඇත. විශේෂයෙන් අනුරාධපුරය (මිහින්තලය), පොළොන්නරුව (ආලාහන පිරිවෙන) වැනි ස්ථානවලින් රෝහල් ගොඩනැගිලිවල නටබුන්, බෙහෙත් ඔරු, ශල්‍ය උපකරණ හමුවී ඇත. මේවා දියුණු වෛද්‍ය ක්‍රමයක් පැවති බවට ප්‍රබල, භෞතික සාක්ෂි වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 76 වන පිටුවේ ආලාහන පිරිවෙන රෝහල ගැන සඳහන් කරමින්, “ආලාහන පිරිවෙනේ කැණීම්වල දී හමු වූ රෝහල ලෝකයේ පැරණි ම රෝහල ලෙස සැලකේ. එහි ශල්‍ය වෛද්‍ය උපකරණ ද හමු වී තිබේ” යනුවෙන් සඳහන් වේ. රෝහල් නටබුන් පැවතීම, සංවිධානාත්මක වෛද්‍ය සේවාවක් තිබූ බවට හොඳම සාධකයයි.

මහවැලි ගඟ ශ්‍රී ලංකාවේ දිගම ගංගාව වන අතර, එහි ජල කඳ ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් අතීතයේ සිටම මහා පරිමාණ වාරි ව්‍යාපෘති ගණනාවක් නිර්මාණය කර ඇත. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 74 වන පිටුවේ ඇළ මාර්ග ගැන සඳහන් කිරීමේදී මෙසේ සඳහන් වේ: “පුරාණ කාලයේ ඉදි කළ දැවැන්ත ඇළ මාර්ගයක් වන්නේ මහවැලි ගඟේ අතු ගංගාවක් වූ අඹන්ගඟ හරස් කර ඉදි කළ ඇළහැර ඇළ යි. මෙ මඟින් මින්නේරිය, ගිරිතලේ, කවුඩුල්ල හා කන්තලේ යන වැව්වලට ජලය ගෙන ගියේ ය.” එමෙන්ම මහා පරාක්‍රමබාහු රජු මහවැලි ගඟ හරස්කර අමුණු බැඳ ආකාස ගංගා වැනි ඇළ මාර්ග මගින් පරාක්‍රම සමුද්‍රය පෝෂණය කර ඇත. මේ නිසා දී ඇති විකල්ප අතුරින් මෙම ලක්ෂණය වඩාත්ම හොඳින් ගැලපෙන්නේ මහවැලි ගඟටය.

ලීලාවතී රැජින පොළොන්නරු යුගයේ රජකම් කළ I වන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බිසවයි. ඇය 1197-1200, 1209-1210, සහ 1211-1212 යන කාලපරිච්ඡේද තුන තුළ, සෙන්පතියන්ගේ සහාය ඇතිව තෙවරක්ම රාජ්‍යත්වයට පත් වූවාය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 88 වන පිටුවේ ඇති පොළොන්නරු රාජධානියේ පාලකයන්ගේ ලැයිස්තුවේ ඇයගේ නම තෙවරක් සඳහන් වේ. අනෙක් රැජිනියන් එක් වරකට වඩා රජකම් කළ බවට සාක්ෂි නොමැත.

නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා තම ශිලාලේඛනවල තමා බෝධිසත්ව ගුණාංගවලින් යුත්, බුදු දහම සුරකින පාලකයෙකු ලෙස නිරන්තරයෙන් හුවා දක්වා ඇත. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 39 වන පිටුවේ “නිශ්ශංකමල්ල වැනි රජවරු තම පාලන බලය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා තමන් බෝධිසත්ත්වවරුන් යැයි ප්‍රකාශ කළහ.” යනුවෙන් සඳහන් වේ. කාලිංග වංශිකයෙකු වූ ඔහුට, සිංහල රදළයන් සහ මහජනතාව අතර තම පාලනය නීත්‍යානුකූල කිරීමට මෙම බෝධිසත්ව සංකල්පය උපකාරී විය.

‘ගව්ව’ යනු අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ භාවිත වූ දුර මැනීමේ ඒකකයකි. එය නූතන මිනුම් අනුව සැතපුම් 4කට පමණ සමාන වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 74 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “දිග දුර මැනීමට යොදා ගන්නා ලද්දේ ගව්ව, යොදුන් සහ උසභ යන මිනුම් ය.” එමෙන්ම නිශ්ශංකමල්ල රජු විසින් මාර්ගවල දුර සලකුණු කිරීමට පිහිටවූ ‘ගවුත කණු’ (ගව්වක දුර සලකුණු කළ කණු) ගැනද එහි විස්තර වේ. එම නිසා ගව්ව යනු දුර මැනීමේ ඒකකයකි.

‘දකපති’ යනු ‘දක’ (ජලය) සහ ‘පති’ (අයකිරීම/බද්ද) යන වචන එක්වීමෙන් සෑදුණු වචනයකි. එයින් ජල බද්ද නොහොත් වැව්වලින් ජලය ලබාගැනීම වෙනුවෙන් අය කළ බද්ද අදහස් වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 83 වන පිටුවේ, පුරාණ බදු වර්ග යටතේ “දකපති හෙවත් දිය බද්ද” යනුවෙන් මෙය පැහැදිලිව දක්වා ඇත. මෙම බද්ද රජයට අයත් වැව්වලින් ජලය ලබාගත් ගොවීන්ගෙන් අය කරනු ලැබූ අතර, එය ධාන්‍යවලින් දහයෙන් කොටසක් ලෙස අය කරගත් බවද සඳහන් වේ.

පොළොන්නරු යුගයෙන් පසු බිහි වූ රාජධානි (දඹදෙණිය, යාපහුව, කුරුණෑගල ආදී) “දෙවන නාගරීකරණය” ලෙස හැඳින්වේ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 97 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “දෙවන නාගරීකරණ ක්‍රියාවලියේ දී බිහි වූ නගරවල සැලසුම් පෙර පැවති ජ්‍යාමිතික සැලසුම් ආකෘතියෙන් මිදී නිදහස් ස්වරූපයකට පරිවර්තනය වූ බව යි. පරිමාණය අතින් සලකන විට වුව ද ඒවා අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව මෙන් මහා පරිමාණ ස්වරූපයක් පෙන්නුම් නොකරයි.” දඹදෙණිය සහ යාපහුව යන නගර දෙකම ස්වභාවික ආරක්ෂාව සහිත, කුඩා පරිමාණයේ, නිදහස් සැලසුම්වලට අනුව ගොඩනැගුණු නගර වූ අතර මෙම ලක්ෂණ මනාව විදහා දක්වයි.

මෙම සිදුවීම් කාලානුක්‍රමිකව පෙළ ගැස්වීම: 1. (C) චන්ද්‍රභානු ආක්‍රමණය: දඹදෙණි යුගය, II වන පරාක්‍රමබාහු රජ සමය (ක්‍රි.ව. 1247 දී පළමු ආක්‍රමණය සිදු විය – 10 ශ්‍රේණිය, පිටුව 98). 2. (A) ජාතක පොත පරිවර්තනය: කුරුණෑගල යුගය, IV වන පරාක්‍රමබාහු රජ සමය (ක්‍රි.ව. 1302-1326) – 10 ශ්‍රේණිය, පිටුව 99 හි මෙම යුගයේ සාහිත්‍ය කෘති ගැන සඳහන් වේ. 3. (D) ඉබන් බතූතාගේ පැමිණීම: ගම්පොළ යුගය, IV වන බුවනෙකබාහු රජ සමය (ක්‍රි.ව. 1344 දී – 10 ශ්‍රේණිය, පිටුව 100). 4. (B) ජෝතිය සිටුගේ කැරැල්ල: කෝට්ටේ යුගය, VI වන පරාක්‍රමබාහු රජ සමය (ක්‍රි.ව. 1412-1467) – 10 ශ්‍රේණිය, පිටුව 102 හි මේ ගැන සඳහන් වේ. ඒ අනුව නිවැරදි අනුපිළිවෙළ C, A, D, B වේ.

මහනුවර රාජධානි සමයේ සමාජය කුල ක්‍රමය මත දැඩිව පදනම් වී තිබුණි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 115 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “එහි සමාජ සම්බන්ධතා කුල ක්‍රමය මත පදනම් විය… ආවාහ විවාහ කටයුතු කුලය පදනම් කරගෙන සිදු කෙරිණි.” නීතිය ක්‍රියාත්මක වීමේදී ද මෙම කුල භේදය සලකා බැලූ අතර, එකම වරදකට වුවද විවිධ කුලවල අයට විවිධ දඬුවම් නියම විය. රදළයන්ට සහ ඉහළ කුලවල අයට ලිහිල් දඬුවම් ද, පහත් යැයි සම්මත කුලවල අයට දැඩි දඬුවම් ද හිමිවිය. එබැවින් ‘සියලු පුරවැසියන් නීතිය හමුවේ සමාන විය’ යන්න සාවද්‍ය ප්‍රකාශයයි.

පෘතුගීසීන් ශ්‍රී ලංකාවට ප්‍රථම වරට පැමිණියේ ක්‍රි.ව. 1505 දීය. එම අවස්ථාවේදී යාපනය රාජධානිය පාලනය කළේ පරරාජසේකරම් (1478-1519) රජතුමාය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 131 වන පිටුවේ මෙසේ සඳහන් වේ: “පෘතුගීසීන් furgg meñfKk wjia:dfõ tu fm<m;g wh;a mrrdcfialrï rcq hdmkfha md,lhd jYfhka lghq;= lf<a h." සංකිලි රජකමට පත් වූයේ 1519 දීය. එබැවින් පෘතුගීසීන් පැමිණෙන විට පාලකයා වූයේ පරරාජසේකරම් ය.

රන්දෙනිවෙල සටන (ක්‍රි.ව. 1630) සිදු වූයේ උඩරට සෙනරත් රජතුමා සහ පෘතුගීසි සෙන්පති කොන්ස්තන්තීනු ද සා අතරය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 133 වන පිටුවේ මෙම සටන විස්තර කෙරේ. වගුවේ C යටතේ සිටින්නේ දෙවන රාජසිංහ රජතුමාය, H යටතේ කොන්ස්තන්තීනු ද සා සිටී. සෙනරත් රජුගේ පුත් දෙවන රාජසිංහ රජු (එකල මහා අස්ථාන කුමරු) මෙම සටනට සක්‍රීයව දායක විය. ප්‍රශ්නය සකසා ඇති ආකාරය අනුව, සෙනරත් රජු නියෝජනය කිරීමට වඩාත් සුදුසු චරිතය ඔහුගේ පුත් දෙවන රාජසිංහ (C) වේ. එබැවින් දෙවන රාජසිංහ (C) සහ කොන්ස්තන්තීනු ද සා (H) සම්බන්ධ කිරීම වඩාත් ගැලපේ.

පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජතුමා (A) පෘතුගීසීන් සමග කළ ප්‍රධාන සටනක් වූයේ දන්තුරේ සටනයි (E). 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 132 වන පිටුවේ සඳහන් වන පරිදි, ක්‍රි.ව. 1594 දී සිදු වූ මෙම සටනේදී පෘතුගීසි හමුදාව මෙහෙයවූයේ පේරෝ ලෝපේස් ද සූසා (J) විසිනි. මෙම සටනින් පෘතුගීසීන් පරාජයට පත් විය. එම නිසා නිවැරදි සම්බන්ධතාව දැක්වෙන්නේ E (දන්තුරේ) හා J (පේරෝ ලෝපේස් ද සූසා) මගිනි.

මහනුවර රාජධානියේ අවසන් පාලකයන් වූයේ දකුණු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි නායක්කර් වංශිකයන්ය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 110 වන පිටුවේ සඳහන් වන පරිදි, ශ්‍රී වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජු දරුවන් නොමැතිව මිය ගිය විට, ඔහුගේ දකුණු ඉන්දීය බිසවගේ සහෝදරයා වූ ශ්‍රී විජය රාජසිංහ රජකමට පත් විය. මෙම මව් පාර්ශ්වීය උරුම ක්‍රමය (මස්සිනාට රජකම ලැබීම) නායක්කර් වංශිකයන්ගේ සම්ප්‍රදාය විය.

ලන්දේසීන්ගේ (VOC – ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දියා වෙළෙඳ සමාගම) ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ වෙළෙඳාමෙන් උපරිම ලාභ ලැබීමයි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 136 වන පිටුවේ ඔවුන්ගේ ප්‍රතිපත්ති යටතේ මෙසේ සඳහන් වේ: “ලන්දේසි වෙළෙඳ සමාගමට පාඩු සිදු වන ගැටුම්වලින් වැළකී උඩරට සමඟ සාමකාමී ව කටයුතු කිරීමට ලන්දේසීන් උත්සාහ දැරීම”. උඩරට රාජධානිය සමග ගැටුම් ඇතිකර ගැනීමෙන්, විශේෂයෙන්ම කුරුඳු වැනි වෙළෙඳ භාණ්ඩ ලබාගැනීමට බාධා ඇතිවන බවත්, යුද්ධ සඳහා අධික වියදමක් දැරීමට සිදුවන බවත් ඔවුහු දැන සිටියහ. එබැවින් වෙළෙඳ කටයුතුවලට බාධා ඇති වේ යැයි බියෙන් ඔවුන් ගැටුම් මගහැර සිටියහ.

ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව (1931) මගින් ශ්‍රී ලංකාවට හඳුන්වා දුන් ප්‍රධානතම ලක්ෂණය වූයේ සර්වජන ඡන්ද බලයයි (A). 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 63 වන පිටුවේ “සර්වජන ඡන්ද බලය” ඩොනමෝර් ආණ්ඩුක්‍රමයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් ලෙස දක්වා ඇත. සෝල්බරි ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව (1947) මගින් සෙනෙට් සභාව (D) සහ නියෝජිත මන්ත්‍රී මණ්ඩලය ලෙස මණ්ඩල දෙකකින් යුත් පාර්ලිමේන්තුවක් හඳුන්වා දෙන ලදී. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 84 වන පිටුවේ සෙනෙට් සභාව ගැන විස්තර කෙරේ. ඒ අනුව පිළිවෙලින් ගැළපෙන්නේ A සහ D වේ.

1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මගින් හඳුන්වා දුන් ප්‍රධාන ලක්ෂණ දෙකක් නම් ජනමත විචාරණය (C) සහ සමානුපාතික නියෝජන ක්‍රමයයි (E). 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 106 වන පිටුවේ “1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ සඳහන් ඡන්ද විමසීම් ක්‍රම” යටතේ මෙම ක්‍රම දෙක විස්තර කර ඇත. ජාතික රාජ්‍ය සභාව (B) 1972 ව්‍යවස්ථාවටත්, සෙනෙට් සභාව (D) සෝල්බරි ව්‍යවස්ථාවටත් අයත් වේ. එබැවින් නිවැරදි පිළිතුර C හා E වේ.

ජෝන් ඩොයිලි, සිංහල භාෂාව සහ සංස්කෘතිය පිළිබඳ මනා දැනුමක් තිබූ බ්‍රිතාන්‍ය සිවිල් නිලධාරියෙකි. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 39 වන පිටුවේ “ෆෙඩ්රික් නෝර්ත් ආණ්ඩුකාරවරයාගේ කාලයේ දී ජෝන් ඩොයිලි නම් ඉංග්‍රීසි ජාතික සිවිල් නිලධාරියා සිංහල භාෂාව ඉගෙන ගත්තේය…” ලෙස සඳහන් වේ. ඔහු මෙම දැනුම උපයෝගී කරගනිමින් උඩරට රදළයන් සමග සබඳතා ගොඩනගාගෙන, රාජධානියේ අභ්‍යන්තර තොරතුරු ලබා ගනිමින්, රජු සහ රදළයන් අතර භේද ඇති කරමින්, උඩරට රාජධානිය යටත් කර ගැනීමට උපායශීලීව කටයුතු කළේය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම දේශපාලන පක්ෂය ලෙස ලංකා සමසමාජ පක්ෂය (LSSP) 1935 දෙසැම්බර් 18 වන දින පිහිටුවන ලදී. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 75 වන පිටුවේ, “සූරියමල් ව්‍යාපාරය… දේශපාලන ව්‍යාපාරයක මුල් පියවර තැබීමක් විය. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1935 දී ලංකා සමසමාජ පක්ෂය පිහිටුවා ගැනිණි.” යනුවෙන් සඳහන් වේ. එක්සත් ජාතික පක්ෂය (1946), ලංකා කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (1943), සහ ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය (1951) පිහිටුවන ලද්දේ ඊට පසුවය.

ශ්‍රී ලංකාවට නිදහස ලැබීමට පෙර (1948 ට පෙර) ඩී. එස්. සේනානායක මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් වියළි කලාපයේ ගොවිජනපද ව්‍යාපාර ආරම්භ විය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 98 වන පිටුවේ “මෙසේ ආරම්භ කළ මුල් ගොවි ජනපද ව්‍යාපාර අතර මින්නේරිය, පරාක්‍රම සමුද්‍රය, කන්තලේ, ගිරිතලේ සහ මිනිපේ යන ව්‍යාපෘති ප්‍රධාන තැනක් ගනී” යනුවෙන් සඳහන් වුවද, මින්නේරිය (B) සහ මිනිපේ (D) යන ව්‍යාපෘති එම මුල් යුගයේ ආරම්භ කරන ලද ප්‍රධාන ගොවිජනපද ලෙස වඩාත් ප්‍රකටය. ගල්ඔය (A) යනු නිදහසින් පසු ආරම්භ කළ ප්‍රථම බහුකාර්ය සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියයි. එබැවින් නිවැරදිම පිළිතුර B හා D වේ.

මෙම පුද්ගලයන් සිව්දෙනාම 19 වන සියවසේ අග භාගයේ ශ්‍රී ලංකාවේ ඇති වූ ජාතික පුනරුදයේ ප්‍රධාන නායකයෝ වූහ. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය 3 වන පරිච්ඡේදයේ (53-62 පිටු) ඔවුන්ගේ පොදු ලක්ෂණය වූයේ තම තමන්ගේ ආගම් (බුද්ධාගම – ඕල්කොට්, ධර්මපාල; හින්දු ආගම – නාවලර්; ඉස්ලාම් ආගම – සිද්දි ලෙබ්බෙ) නගාසිටුවීම සහ ඒ හා බැඳුණු අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ගොඩනැගීමයි. උදාහරණයක් ලෙස ඕල්කොට් පරමවිඥානාර්ථ සමාගම හරහා බෞද්ධ පාසල්ද, නාවලර්තුමා හින්දු පාසල්ද, සිද්දි ලෙබ්බෙ සහිරා විද්‍යාලයද ආරම්භ කිරීමට මූලික වූහ.

ලියනාඩෝ ඩා වින්චි ඉතාලි පුනරුද සමයේ විසූ බහුවිධ කුසලතා වලින් හෙබි ශ්‍රේෂ්ඨ කලාකරුවෙකි. ඔහු වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියට පත් වූයේ චිත්‍ර ශිල්පියෙකු ලෙසය. 10 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 120 වන පිටුවේ පුනරුද සමයේ චිත්‍ර කලාව ගැන කතා කිරීමේදී “ලියනාඩෝ ඩා වින්චි… මේ අතරින් වඩාත් කැපී පෙනුණු චිත්‍ර ශිල්පියෙකි. ඔහුගේ ‘මොනාලිසා’ සහ ‘අන්තිම රාත්‍රී භෝජනය’ යන චිත්‍ර විශ්ව කලා කෘති ලෙස අදටත් ජනප්‍රියත්වයක් උසුලයි.” යනුවෙන් සඳහන් වේ. ඔහු විද්‍යාඥයෙකු, ඉංජිනේරුවෙකු වුවද, ඔහුගේ කීර්තියට ප්‍රධානතම හේතුව වූයේ චිත්‍ර කලාවයි.

කාර්මික විප්ලවය සමයේ සන්නිවේදන ක්ෂේත්‍රයේ විප්ලවීය වෙනසක් කළ පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු නම් සැමුවෙල් මෝර්ස් (Samuel Morse) සහ ගුග්ලි එල්මෝ මාර්කෝනි (Guglielmo Marconi) ය. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 9 වන පිටුවේ සඳහන් වන පරිදි, සැමුවෙල් මෝර්ස් (A) විදුලි පණිවුඩ ක්‍රමය (Telegraph) සහ මෝර්ස් කේතය සොයාගත් අතර, මාර්කෝනි (D) රැහැන් රහිත විදුලි පණිවුඩ ක්‍රමය (Radio) සොයාගත්තේය. රොබට් ෆුල්ටන් (B) වාෂ්ප නැවද, හම්ප්‍රි ඩේවි (C) ආරක්ෂක ලාම්පුවද, ජෝන් මැකඩම් (E) නවීන මාර්ග තැනීමේ ක්‍රමයද සොයාගත්හ.

කාර්මික විප්ලවයත් සමග කර්මාන්තශාලා බිහිවීම නිසා රැකියා සොයා ගම්බද ජනතාව විශාල වශයෙන් නගර කරා ඇදී ආහ. මේ හේතුවෙන් නගරවල ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගිය අතර, නව නාගරික මධ්‍යස්ථාන බිහිවිය. මෙම ක්‍රියාවලිය නාගරීකරණය ලෙස හැඳින්වේ. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 15 වන පිටුවේ කාර්මික විප්ලවයේ සමාජ ප්‍රතිඵල යටතේ මෙසේ සඳහන් වේ: “කාර්මිකරණය නිසා යුරෝපා රටවල නගර සංඛ්‍යාව ද, නගරවල විශාලත්වය ද ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය විය… මෙම තත්ත්වය නාගරීකරණය වේගවත් වීමට හේතු විය.” අනෙක් කරුණු ආර්ථික ප්‍රතිඵල වන අතර, නාගරීකරණය සෘජු සමාජීය ප්‍රතිඵලයකි.

යුද ගැටුම් (A1) වැඩි වන විට අවි ආයුධ භාවිතය, කර්මාන්තශාලා විනාශය සහ ස්වභාවික සම්පත් විනාශ වීම නිසා පරිසර දූෂණය (A2) ද ඉහළ යයි. නූතන යුද්ධවලදී රසායනික අවි සහ දැවැන්ත බෝම්බ භාවිතය නිසා පරිසරයට වන හානිය අධිකය. එබැවින් පළමුවැන්න (යුද ගැටුම්) වැඩිවීම දෙවැන්න (පරිසර දූෂණය) ඉහළ යාමට සෘජු හේතුවක් වේ. අනෙක් විකල්ප අතර එවැනි සෘජු හේතු-ඵල සම්බන්ධයක් නොමැත. උදාහරණයක් ලෙස, D හි, පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමය අවසන් වීමෙන් පසු ජාතීන්ගේ සංගමය පිහිටුවූ අතර එය අසාර්ථක වීම දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයට හේතු විය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිහිටුවූයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසුවයි.

නාසිවාදය (B1) යනු ඇඩොල්ෆ් හිට්ලර් (B2) විසින් ගොඩනගන ලද දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයයි. ජර්මනිය තුළ නාසිවාදය වර්ධනය වීමත් සමගම, එහි නායකයා වූ හිට්ලර්ගේ බලය ද ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඔහු ඒකාධිපති පාලකයෙකු බවට පත් විය. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 142 වන පිටුවේ හිට්ලර්ගේ බලයට පැමිණීම සහ නාසිවාදය ගැන විස්තර කෙරේ. එහි සඳහන් වන්නේ “නාසිවාදය නම් වූ උමතු ජාතිවාදයක් පතුරුවමින් සිටි හිට්ලර් 1933 දී එරට පාර්ලිමේන්තුවේ… බලය අල්ලාගෙන ජර්මන් චාන්සලර්වරයා බවට පත් විය.” යනුවෙනි. එබැවින් නාසිවාදයේ වර්ධනය සහ හිට්ලර්ගේ බලවත් වීම අතර සෘජු සම්බන්ධයක් ඇත.

පළමුවන ලෝක මහා සංග්‍රාමය (D1) අවසන් වීමෙන් පසුව, අනාගතයේ එවැනි ව්‍යසනයක් වැළැක්වීමේ අරමුණින් ජාතීන්ගේ සංගමය (League of Nations) පිහිටුවන ලදී. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය (United Nations) (D2) පිහිටුවන ලද්දේ දෙවන ලෝක මහා සංග්‍රාමයෙන් පසුවය. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 139 වන පිටුවේ ජාතීන්ගේ සංගමය ගැනත්, 153 වන පිටුවේ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ගැනත් විස්තර වේ. ඒ අනුව, පළමුවන ලෝක මහා සංග්‍රාමය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අතර ඍජු සම්බන්ධයක් නොමැත. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිහිටුවීමට හේතු වූයේ දෙවන ලෝක යුද්ධයයි.

දෙවන ලෝක මහා සංග්‍රාමයේදී, 1942 අප්‍රේල් 5 වන දින ජපානය විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ වරායට සහ ත්‍රිකුණාමල වරායට ගුවන් ප්‍රහාර එල්ල කරන ලදී. මෙහි අරමුණ වූයේ එම වරායන්හි නවතා තිබූ බ්‍රිතාන්‍ය නාවික යාත්‍රා විනාශ කිරීමයි. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 149 වන පිටුවේ “දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේ දී ජපානය ආසියාවේ ආධිපත්‍යය පැතිරවීමේ දී … 1942 අප්‍රේල් 05 දා කොළඹට ද අප්‍රේල් 07 දා ත්‍රිකුණාමලයට ද ජපානය විසින් බෝම්බ හෙළන ලදි.” යනුවෙන් පැහැදිලිව සඳහන් කර ඇත.

නොබැඳි ව්‍යාපාරය පිහිටුවීමේ පුරෝගාමී නායකයන් අතරින් දකුණු ආසියාව නියෝජනය කළේ ඉන්දියාවේ ප්‍රථම අගමැති වූ ජවහර්ලාල් නේරු තුමාය. 11 ශ්‍රේණියේ ඉතිහාසය පෙළ පොතේ 153 වන පිටුවේ මෙම ව්‍යාපාරයේ පුරෝගාමීන් ලෙස නේරු (ඉන්දියාව), ටිටෝ (යුගෝස්ලාවියාව) සහ නසාර් (ඊජිප්තුව) හඳුන්වා දී ඇත. මාෂල් ටිටෝ යුගෝස්ලාවියාවෙන්ද, අබ්දුල් ගමාල් නසාර් ඊජිප්තුවෙන්ද, ලී ක්වාන් යූ සිංගප්පූරුවෙන්ද වූ අතර, දකුණු ආසියානු නායකයා වූයේ නේරු තුමාය.